Hà Nội nhiều ngày liền chìm trong “màn bụi mịn”: Không khí ô nhiễm đang làm gì với sức khỏe của chúng ta?

Những ngày đầu đông, khi nhiều người vẫn nghĩ bầu trời mờ mịt là sương sớm, thì thực tế Hà Nội đang trải qua một trong những đợt ô nhiễm không khí tệ nhất trong năm. Lớp bụi mịn dày bị giữ sát mặt đất do nghịch nhiệt và lặng gió khiến chất lượng không khí chạm ngưỡng cảnh báo đỏ, thậm chí tím – mức ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe.

Từ tháng 10 đến tháng 3 hằng năm, Hà Nội bước vào “mùa ô nhiễm”, và năm nay tình trạng này xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và tác động mạnh hơn đến đời sống của người dân.

Hà Nội liên tiếp lọt top thành phố ô nhiễm nhất thế giới

Chỉ số AQI nhiều thời điểm tăng cao bất thường, có lúc lên ngưỡng rất xấu và nguy hại. Nồng độ bụi mịn PM2.5 cao gấp nhiều lần mức Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo — khiến bầu trời chuyển sang màu xám đục, giảm tầm nhìn và tạo cảm giác “khói mù” bao trùm khắp thành phố.

Nhiều người dân "lầm tưởng" giữa bụi mịn và sương sớm

Trong điều kiện này:

• Người khỏe mạnh cũng có thể gặp đau đầu, khô mắt, khó thở, mệt mỏi

• Người già, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp dễ chịu kích ứng mạnh, khó thở, ho kéo dài

• Các khung giờ sáng sớm và đêm — thời điểm nghịch nhiệt mạnh — là lúc ô nhiễm đạt đỉnh

Nguyên nhân ô nhiễm: Không chỉ là giao thông

Ô nhiễm không khí tại Hà Nội là hệ quả của nhiều nguồn phát thải cùng lúc, bao gồm:

1. Giao thông dày đặc

Xe máy, ô tô thải ra khói bụi và khí độc, đặc biệt giờ cao điểm.

2. Các công trình xây dựng

Hoạt động san lấp, vận chuyển vật liệu, phá dỡ... phát tán lượng lớn bụi khi che chắn không đủ.

3. Thời tiết nghịch nhiệt

Yếu tố quan trọng nhất khiến ô nhiễm kéo dài nhiều ngày.
Không khí lạnh nằm dưới lớp khí ấm khiến bụi mịn không thể phát tán, dồn lại sát mặt đất.

4. Gió yếu hoặc lặng gió

Không khí gần như không được khuếch tán khiến chất lượng không khí “dậm chân tại chỗ” trong tình trạng xấu.

Ô nhiễm ảnh hưởng sức khỏe nghiêm trọng thế nào?

Bụi mịn PM2.5 có thể xâm nhập sâu vào phổi, đi vào máu và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe:

• Viêm đường hô hấp, viêm phế quản

• Khởi phát cơn hen ở người bệnh nền

• Tăng nguy cơ bệnh tim mạch

• Ngạt thở, đau tức ngực, khó chịu khi di chuyển ngoài trời

Trẻ em đi học sớm, người lao động làm ngoài trời và người già là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất.

Ngành y tế dự báo các ca bệnh hô hấp sẽ tăng mạnh nếu tình trạng này kéo dài.

Người dân nên làm gì để tự bảo vệ mình?

Hà Nội đã đẩy mạnh kiểm soát ô nhiễm: tăng giám sát camera, dùng UAV ghi hình, yêu cầu công trình xây dựng che chắn – phun sương – rửa xe, đồng thời nâng mức cảnh báo trong trường học và trạm y tế.

Tuy vậy, kiểm soát nguồn thải cần thời gian. Người dân vẫn là tuyến phòng thủ đầu tiên để bảo vệ sức khỏe.

✔️ Những việc nên làm hằng ngày:

• Theo dõi AQI qua các ứng dụng uy tín

• Đeo khẩu trang đạt chuẩn lọc bụi mịn PM2.5

• Hạn chế ra ngoài khi chỉ số AQI ở mức xấu

• Đóng kín cửa, sử dụng máy lọc không khí khi cần thiết

• Tránh tập thể dục ngoài trời vào sáng sớm – tối muộn

• Uống nhiều nước, vệ sinh mũi họng để giảm kích ứng

• Theo dõi sức khỏe trẻ em, người già và đưa đi khám khi có triệu chứng bất thường

Những thói quen nhỏ này có thể giúp giảm đáng kể lượng bụi mịn xâm nhập vào cơ thể.

Ô nhiễm không khí – bài toán theo mùa nhưng không thể lơ là

Ô nhiễm không khí đang trở thành vấn đề mang tính chu kỳ của Hà Nội, nhưng mức độ mỗi năm ngày càng nghiêm trọng hơn. Chủ động bảo vệ sức khỏe, cập nhật thông tin AQI, và tuân thủ các khuyến cáo của cơ quan y tế là điều cần thiết trong giai đoạn ô nhiễm đạt mức cao và kéo dài.

Bầu trời có thể mờ đi, nhưng ý thức bảo vệ sức khỏe của chúng ta thì không được phép mờ theo.